poetry, essays and narrativas (copyright ©)

une dhe komisar miklovani

  • NI(L)KON
  • fate+miklovani
  • fate+miklovani 1
  • fate+miklovani 2
  • fate+miklovani 3
  • salla 1
  • salla 2
  • salla 3
  • fate
  • jashte 1
  • jashte
  • fate,lani,erwin,klaus

fate velaj - shënime nga takimi me aktorin sergiu nicolaescu - bukuresht,  qershor 2004

 

s’e kisha menduar se, pas kaq vjetësh, një vizitë në bukuresht do të më privilegjonte me rikthimin si përjetim tek një fragment i veçantë i së shkuarës së largët. Shkak u bë një takim i veçantë me aktorin e madh rumun sergiu nicolaescun ose "komisar miklovanin”, siç e kemi njohur në shqiperi, tek filmat "fisheku i fundit", "me duar te pastra" apo tek “mihal trimi" etj.    
hollë-hollë, ishte vajza ime, helena, që insistoi t’i vendosja në player nje videokasete me kujtime nga sezonet e veres ne vlorë. duke rrëmuar tek etazheri, me ndermenden kasetat që më dhuroi ne bukuresht gjate takimit me të, i madhi sergiu nicolaescu.
ia plotësova dëshirën vajzes, ndeza laptopin dhe vendosa nje cd ku ruaja fotot nga organizimi dhe hapja e expos-internacionale "good morning balkan" qe kisha organizuar me daten 24.qershor 2004 në muzeumin nacional “cotroceni” në bukuresht.
robër, siç jemi, të fragmenteve të bukura të së shkuarës, e gjeta veten të përhumbur mes fotove të asaj ngjarjeje artistike. po i kaloja nje nga nje dhe bëja lidhjen me kohen se kur, se cfare dite mund te kish qene apo se çfarë kishte ndodhur në ndërkohë...
nga rumania dhe bukureshti kam kujtime te bukura që ku e ku shkojnë e radhiten tek të paharruarat. atje u njoha me shume shqiptare, rumune, artistë dhe intelektualë, njerez te thjeshte etj.
bukureshti eshte nje qytet qe te ben per vehte. i ndare ne dy zona ndertimi, duket se nuk kish provuar akoma atë marramendjen e ndertimeve te mbas '90 që lulëzoi ne shqiperi. njera zone ishte bukureshti i vjeter, me ndertimet e para komunizmit, qe tregonin per nje stil e zhvillim europian, nga ana tjeter ishin pallatet e medha me parafabrikat e ndertuar me qellim "zgjidhjen e sistemit te strehimit" nga nicolae caushescu.
       
ishte hera e dyte që vija ne bukuresht. kisha qenë edhe në nëntor 2003, si zakonisht herëve të para bashkë me mua dhe klara, per te koordinuar aktivitetet jashtë austrie.  qëndruam shkurt atëherë, vetëm nja dy ditë. më duhej vetem të takoja ambasadorin austriak, zotin christian zeileisen, t'a informoja dhe të kordinonim per aktivitetin qe kisha ne plan. m’u desh të shkoja edhe ne museum, ku pata fat të njihesha me znj. carmen florian, drejtoreshe e muzeumit kombetar te umanise. mbaj mend qe u rehatuam në një hotel diku aty tek qendra e bukureshtit. 
heren e dyte u nisa vetem, me makine duke kaluar nga vjena ne budapest, seged, arad, sibiu për të mbërritur në bukuresht. përshkrova gjithë vargmalet e karpateve rreth 1000 km deri aty. ora tregonte diku tek 13.00.
në bukuresht me priste luan topçiu, intelektual i shquar shqiptar me banim ne rumani. jo vetem u beme miq por leviznim gati gjithmone bashke...
vazhdoja te shikoja fotografite ne laptop dhe me kujtoheshin ngjarjet dhe personat. mariani, aureli, mironi, renata, daniela, radu e stefania, carmen, nineta dhe padyshim baki ymeri, qe e kishte shndërruar shtepinë në një muzeum të vërtetë, ku ruante ne menyren me fanatike materiale me vlere te ralle nga rilindja shqipetare dhe brezat e shumte qe jetuan e jetojnë ne bukuresht.
dhe pastaj...po vështroja një foto që më mbajti pezull, dhe që më ktheu vite të tëra pas... 
"ishte nje dite e nxehte qershori ne bukuresht saqe dukej se ndizej asfalti dhe betoni. nese do te ishim ne vlorë, me tërë këtë temperaturë do te mund të zjenin fasulet ne diell (m’u kujtua nena ime e mirë që pas një të zjere fasulesh, qahej se i mbaronte gjithe vajguri i furnelles!).
cdo mengjes, aty nga ora 09, nisesha per ne museumin kombëtar të rumanisë. ate ditë luani (topçiu) ishte krejt i lire dhe kishte ardhur të mbetej tërë kohën me mua. u miqesuam shume me luanin, na hahej muhabeti me njeri tjetrin, ishim te nje mendjeje e të një shijeje per shume gjera. "cotrocen", muzeumi, nje ndertese mahnitese, me një personel deri në fund të mirësjellshëm, më krijoi te gjitha kushtet per pune. me ofruan nje zyre ne dispozicion dhe gjithe personeli sillej ngrohtësisht. dreken e hanim aty, se muzeumi ishte aq i madh sa nje pjese sherbente njekohesisht edhe si presidencë e rumanise. aty ishte edhe selia e presidentit ion iliescu. 
 
atë mengjes, si cdo here tjeter, hyra natyrshëm tek zyra e drejtoreshes znj. carmen florian, nje zonje mondane aty tek 50-at, që kishte studiuar per shkenca teatrore dhe kish punuar gjithmone ne show business. si gjithmone, u perqafuam dhe pyetem njeri tjetrin se si e kish kaluar mbremjen ose se cfare ishte e rendesishme per ditën në vijim. e dija se pas këtyre “kredencialeve”. znj. florian, si gjithmone e ngrohtë dhe e qeshur, do t’i lutej sekretares së saj, znj. ofelia, te na bente nga nje kaffe.
-ofelia, ofelushkë, na bej nga nje kaffe. nje per mua, nje per domnul(zotin) velaj dhe nje per dr. topçiun. dihej gjithashtu se pas pak minutash ofelia do të gjendej para nesh, me tabakane në dorë!
ramë në ujdi se çfarë do benim ate dite, kaluan pak caste dhe, si zakonisht, filluam te tregonim per kohen para viteve '90. znj. florian kishte punuar në disa lloj punësh, pastaj tregoi per burrin e saj, regjizor me emer. mbase ishte modë lindore kjo e vjetëve pas daljes prej sistemeve totalitariste!
kur më erdhi radha, s’mund të mos tregoja per vloren dhe detin, por nuk di pse m’u dha të tregoja diçka që ia rrëmbeu kureshtjen asaj gruaje përgjithësisht të vëmendshme. 
" ...me kujtohet aty nga vitet '74-'76, (atehere isha vetem 11 vjeç) veja ne kinema. asokohe shfaqeshin jo pak filma rumunë. më kujtohen filmat "ultimul cartus" (fisheku i fundit), "cu mîinile curate" (me duar te pastra), "mihal trimi" etj. nuk di pse, por atehere keta filma ishin me te pelqyerit ne shqiperi, kinemate mbusheshin plote. me sa mbaj mend, aktori quhej sergiu nicolaescu, një aktor i pashem dhe i talentuar...nuk di se cfare behet dhe se ku eshte ky aktor i madh qe ka qene idhulli i femijerise time?!”, po i thosha zonjës florian.
ajo, normalisht kishte dy sy të bukur, të medhenj, por në ato caste m’u duk se iu zgjeruan edhe më, a thua po dilnin fare nga vendi!
luani, qe më rrinte aty afer, me tha: "...fate, ti s'duhet te jesh dhe aq normal qe mban mend te gjitha keto hollësira...!"
ai e di qe kujtesen e kam armen me te fuqishme.
zonja florian vazhdoi të mos e fshihte befasimin e saj: "domnul velaj! kjo eshte e pabesueshme. domnul senator nicolaescu jo vetëm që eshte gjalle e shëndoshë, por edhe kryetar i komisionit te mediave dhe kultures ne senat. ai eshte sot me i madhi artist rumun, personalitet i madh ne rumani"
“atehere t'a marrim ne telefon, te takohemi!”, i thashe.
“domnul velaj…eshte e pamundur!”, tha ajo. “zoti nicolaescu eshte shume i zene dhe gati i pakapshem. ai eshte nje personalitet i madh…”
“te lutem, bjeri ziles…!”, i thashe, “dhe thuaji se domnul velaj te ka pasur idhullin e femijerise se tij dhe se kërkon te takohet...!”
zonja florian, ashtu e kapur ngushtë prej rastit të shfaqur si mbret i domosdoshmërisë, ngriti telefonin dhe kerkoi ne senat z. nicolaescu.
ashtu siç pritej, ne fillim doli sekretarja që, si gjithë sekretaret,  kërkoi të sqarohej për imtësira. pastaj kërkoi kohë te fliste me senatorin që, vetëm pas pak sekondash, u dëgjua ne anen tjeter te aparatit.
znj. florian, edhe më tej plot emocione, duke u dridhur madje prej emocioneve, filloi t'a pyeste për shëndetin, punën e pastaj nisi atë frazën paksa zyrtare "domnul senator nicolaescu, pranë meje eshte domnul velaj - president i ‘forumului o lume deschisa’ (forum weltoffen), që është edhe kështu, edhe ashtu, i tille e i ketille…, duke treguar shume nga cv-ja ime dhe pastaj shtoi qe isha me origjine shqiptare, por që jetoja ne austri. domnul velaj po më thotë se ne femijerine e tij, ju, shume i nderuari senator, keni qene ‘idhulli’ i tij. madje domnul velaj mban mend dhe gjithë emrat e filmave qe ju keni luajtur dhe emrin e personazhit tuaj….”
duket se senatori u çudit, mbase do te kete thënë "çfare, çfarë?!", që zonja florian iu pergjigjë: "posi, posi. ashtu eshte. ai i mban mend te gjitha…"
"...degjo, i tha ai. ose do të vij z. velaj ne parlament, ose do të vij une ne museum. sa do të rrijë akoma ai ne bukuresht?” pyeti më tej senatori.
pasi mori përgjigjen, që ne daten 24 hapej expo dhe se unë do të  rrija edhe 2 dite te tjera (kisha 3 jave qe isha ne bukuresht), ai premtoi se “do të mundohej te organizonte dicka pa u hapur expozita…”
pas dy ditësh, nga museumi me moren ne telefon. aty nga ora 13, ne aparat degjova zerin e znj. florian. e gezuar me tha se duhet te jeme ne museum ne oren 17.00 se do te takohesha me sergiu nicolaescun. po ate mbremje, ne oren 19.00, do te behej edhe hapja e expos.
mora edhe luanin dhe mironin, djalin e tij, si dhe dy artistet e ardhur para tre ditesh per hapjen e expos, gjermanin klaus joachim keller dhe austriakun erwin maria hafner, dhe u nisem drejt museumit.
ne pritje te nicolaescut, dhashe disa intervista per mediet rumune dhe tv romania, pastaj u ngjita ne zyren e znj. florian. ishim atje kur na lajmeruan se tek porta kryesore kishte mbërritur escorta e senatorit nicolaescu.
mbas 5 minutash erdhi dhe ai qe e kisha pare vetem ne kinema. para meje u shfaq nje burre i moshuar, trupgjate, i thinjur por simpatik. u vështruam sy me sy.
“mirserdhe ne museum, i dashur komisar miklovan…!” i thashe.
m’u afrua dhe me perqafoi. vazhduam të shiheshim nga afër. ishste radha e kujtimeve të mia.
 

"ishte aty nga vitet "70 kur ne vlore, qytetin tim, jepej filmi rumun "me duar te pastra" dhe "fisheku i fundit". kinemaja mbushej plote dhe nuk te binte rradha te gjeje bileta. biletat i shiste "teze sanija", (sanie pasho), mamaja e një shokut tone, njekohesisht gjitonja jone. ishte grua shume e dashur sa ne të gjithë e therisnim teze.
vlora asokohe kishte vetem nje kinema, qe quhej "ali demi" dhe,  sa here qe dilte ndonje film i huaj, behej nami. ne rastin e miklovanit ishte gati e pamundur te gjeje bileta.
njehere na futi teze sanija, pa bilete, por filmi ishte aq i bukur sa nuk na bëhej të iknim. dolem nga kinemaja dhe e beme fjale me shoket qe do vinim prape. s'kaluan
 
dy dite dhe u gjendem prape tek dera e kinemase. ishte e shtune, e pamundur te gjeje bileta. turma e njerezve tek "frengjija" e biletave ishte bere mullare. pritem mos dilte teze sanija te na fuste, por ishte e pamundur.
te merzitur ikëm ne shtepi. e lamë të venim te henen ne oren 15-17. vajtem dhe e pame me lirshem filmin. nga qe na pelqeu shumë, nuk donim te iknim dhe u mbëshyem neper stolat dhe ndejtem edhe 17-19.
Ishim te mrekulluar, i mbanim mend gati te gjitha skenat dhe i imitonim. ne ate kohe une si "bythlevizur" që isha, i nderroja dendur kurset që ndiqnim ne shtepine e pionierit. mbasi kisha ndjekur kursin per fizarmonike, shkova ne kitare dhe, sa merrnim kitaren ne dore fillonim te luanim melodine e miklovanit, siç e quanim ne atehere. "mi,mi, sol, la - mi, mi, sol, la"…
duke e kenduar edhe ne ate moment, vura re se nicolaescut, i cili po degjonte me sy te shqyer rrëfimet e mia, iu mbushen syte me lot kur degjoj interpretimin tim te muzikes se filmit.
“oh, sa me preke!” tha. “me kujtove edhe mikun tim qe shkroi muziken e filmit dhe qe tani,nuk,jeton,me...”
më perqafoi. une shtova se si, me vone, venim prape ne kinema dhe ngaqe nuk kishim 20 leke te blinim bileten, më parë venim dhe shisnim ndonje shishe qumeshti ose kosi.
në shqiperi, i thashe, populli thuri edhe nje kenge per filmin e tij, dhe aty për aty ia fillova atyre vargjeve që djelmuria e vlorës i përsëriste papushim, madje edhe vend e pa vend, me zë të lartë:
"ti që vrave miklovanin, ke pune me romanin...."
aktori ngeli pa gojë. më tej me tregoj per shume filma të tjerë, per miqe e dashamires qe kish bere nëpërmjet tyre dhe nje numer te madh njerezish qe kish njohur neper bote.
“i dashur velaj…”, me tha. “më gezove me te gjitha keto qe me tregove dhe une te kam sjellë si dhuratë 6 kaseta te filmave te mij. por edhe kete fotografi te miklovanit, te nenshkruar per ty….”
 
znj. florian, luani dhe mironi ngelen te gjithë të prekur nga ky gjest fisnik i tij.
pas pak une mbasi i dhurova  katalogun e bere per expon, dhe tërë kënaqësi i bera nje prezantim eksklusiv te expos. bëmë edhe fotografi së bashku. telefoni s’e linte rehat te madhin miklovan.
 


e shoqerova deri tek porta kryesore, ku ai më kujtoi përsëri që, sa here te vija ne bukuresht, ta kërkoja e të rrinim bashkë. më dha edhe kartvizitën private. “mbase të intereson të shkojmë edhe ne parlament dhe  ta vizitosh edhe atë…”, shtoi pastaj.
 
keshtu u ndava me mikun tim te ri dhe te vjeter aktorin e shquar rumun sergiu nicolaescu.
po afronte ora e hapjes së ekspozitës. dale nga dale po mbushej dhe salla…
zonja florian mbajti fjalen e hapjes, duke pershendetur miqte e shumte qe kishin ardhur dhe shume ambasadore, midis të cilëve edhe ambasadori shqiptar leonidha mërtiri. më pas e mori fjalen kritiku i njohur rumun marian constantin, me origjine nga korca, i cili i beri nje analize te perpikte cdo vepre arti dhe artisti.
duhej, më në fund, që unë të pershendesja gjithe miqte e dashamiresit ne salle (gati 500 veta), dhe të falenderoja artistet qe iu bashkuan iniciatives "good morning balkan".
 
e fillova duke thene se nuk kishte përse te përsërisja rendesine qe kishte ky aktivitet per  ballkanin dhe te ardhmen e tij. tërë këto i kisha vendosur të shkruara në katalogun përkatës dhe secili prej pjesëmarrësve mund t’i lexonte. po aty kishin edhe nje pershendetje te presidentit te paktit te stabilitetit z. erhard busek. më dukej interesante për ta perse, mbas athines, kisha gjykuar t'a hapnim kete expo ne bukuresht. nga radhët e publikut u degjua artikulimi i kureshtjes së rastit: "hë, pra…!"
 
im at mbasi kishte mbaruar studimet e larta për naftë ne universitetin e moskes, ne vitin 1956, punonte në ndermarrjen e çpim-kerkimit te naftes ne shqiperi, por na tregonte gjithmone per nje specializim dy mujor ne rumani, ne vitin '67. na rrëfente gjithmone per rumanine e bukureshtin e bukur. 
më vonë, aty nga vitet 70 kinemate e shqiperise u mbushen me filma rumune (vazhdova të përmendja titujt e tyre) dhe pikërisht sot, te dashur zonja dhe zoterinje, une pata kenaqesine e madhe te takoj pikerisht ate qe ka qene idhulli i femijerise time por jo vetem times por shume shqipetareve,  te madhin sergiu nicolaescu.
ne shkolle ne mesuam se shume intelektualë shqiptare, dijetarë, poete dhe shkrimtare te viteve 1900 e më pas, erdhen ne rumani dhe qe aty i perkushtoheshin shqiperise. rumania ua dha mundesine atyre te ndertonin jeten por njekohesisht te paraqesnin dhe identitetin e tyre kulturor e intelektual duke ju dhene mundesi te krijonin shoqatat e tyre dhe gazetat e tyre....
(salla u mbush nga duartrokitje te shumta.)
keto, dhe shume miq qe kam dhe qe bera keto dite ne bukuresht, me bene mua te vij ketu tek ju. nese sot hapet kjo expo shume  e bukur dhe domethenese, dua te shtoj se kjo nuk do te ishte  e mundur pa ndihmen e personelit te mrekullueshem te muzeumit dhe ne vecanti te zonjes florian, qe qe ne fillim e kuptoj rendesine dhe dinamiken e ketij aktiviteti dhe me afroi ndihmen e saj.
pas kësaj përshëndetën nga ambasada austriake ne bukuresht. expozita pati vepra arti nga te gjitha vendet e ballkanit por edhe artiste te ftuar.
ishte nje vape e madhe qershori ne bukuresht. zonja florian vendosi qe koktailin t’a jepte perjashta, ne kopesht. kopshti i  muzeumit ishte nje parajse me vete. kisha rastin të takoja edhe shume intelektualë rumune dhe artiste teatri etj. ne mes te tyre edhe aktorin e njohur nicu constantin, i cili, edhe pse i lindur ne bukuresht dhe nuk fliste shqip thoshte gjithmone "une jam shqiptar".
rrugës për kthim, dëgjuam mironin, djalin e luan topciut, që po  i thoshte artistit gjerman klaus joachim keller:
"... degjo! kur te behem une kryetar i bashkise se bukureshtit, ketij bulevardit qe quhet "armata popullore", do t'ja heq emrin dhe do t'ja vendos "bulevardi fatmir velaj"!
artisti gjerman mbeti pa mend me arsyetimin e mironit 12 vjecar, kurse për mua e luanin kjo nuk përbënte befasi. thjesht ngaqë sapo e kishim përjetuar fëmijërinë në takimin me komisar miklovanin!

 

o dupa-amiaza cu renumitul actor român sergiu nicolaescu (bucuresti, iunie 2004)

nu m-as fi gândit niciodata ca, dupa o vreme de ani buni, o vizita la bucuresti mi-ar fi dat prilejul retrairii unui moment din trecutul meu indepartat. acest moment a fost trezit de intâlnirea cu marele actor român sergiu nicolaescu sau "comisarul miclovan", cum este cunoscut in albania dupa filmele "ultimul cartus", "cu mâinile curate", "mihai viteazul" etc.

de fapt, a fost fiica mea, helena, cea care a insistat sa pun pe video-player o videocaseta cu vacantele petrecute la vlora in sezonul de vara. cotrobaind undeva pe o etajera, mi-am adus aminte si de casetele pe care mi le daruise celebrul actor si regizor sergiu nicolaescu, in timpul intâlnirii noastre de la bucuresti. dupa ce am indeplinit dorinta fiicei mele, am pus un cd pe laptop unde pastrasem amintiri din timpul expozitiei internationale "good morning, balkan", care a avut loc pe 24 iunie 2004 la muzeul "cotroceni" din bucuresti. sclavi, cum suntem, ai amintirilor frumoase din trecut, m-am vazut pierdut prin fotografiile facute cu acea ocazie. ma straduiam sa-mi amintesc momente si detalii din acele zile...
din vizita mea in românia si la bucuresti pastrez multe amintiri si impresii dintre cele mai placute. am cunoscut artisti si intelectuali români, multi albanezi, oameni simpli etc. fusesem si alta data in bucuresti, in noiembrie 2003, impreuna cu sotia mea, klara. insa atunci am stat putin, doar doua zile. trebuia sa-l intâlnesc pe ambasadorul austriei, pe dl. christian zeileisen, sa-l informez despre activitatea pe care planuisem s-o organizez la bucuresti. a trebuit sa ma duc si la muzeul cotroceni, unde am avut fericita ocazie s-o cunosc pe d-na carmen florian, directoarea muzeului national cotroceni.
a doua oara am calatorit singur, cu masina, pornind de la viena, pe traseul budapesta, seghed, arad, sibiu, pentru a ajunge la bucuresti.
 
la bucuresti ma astepta dr. luan topciu, un intelectual binecunoscut albanez. nu numai ca am devenit buni prieteni, dar am fost aproape tot timpul impreuna in deplasarile noastre prin bucuresti, el devenind si coordonatorul expozitiei.
uitându-ma pe poze, imi aduceam aminte de toate intâmplarile si persoanele cunoscute aici: aurel vlad, marian constantin, miron, renata, daniela, radu si stefania, carmen, nineta etc.
apoi, una dintre poze m-a facut sa ma intorc in timp, cu multi ani in urma.

in fiecare dimineata, in jurul orei 9, porneam spre muzeul national cotroceni. când era liber, luan ma insotea toata ziua la muzeu, unde trebuia sa punem la punct toate problemele legate de expozitie. la muzeul cotroceni, un complex arhitectural impunator, cu un personal deosebit de politicos, mi s-au creat toate conditiile necesare de lucru. mi-au pus la dispozitie un birou elegant, unde puteam lucra linistit mai multe ore. in acest complex arhitectural se afla si presedintia româniei, aici avându-si biroul fostul presedinte al româniei, ion iliescu.

intr-una din dimineti, am intrat nestingherit ca de obiciei in biroul d-nei directoare carmen florian, o doamna mondena, de circa 50 de ani, care studiase academia de teatru. dupa ce am stabilit ce era de facut in ziua respectiva, d-na florian, cum obisnuise de câte ori ma duceam in biroul ei, zâmbitoare si cordiala, o ruga pe secretara ei, ofelia, sa ne faca o cafea. am inceput apoi sa povestim despre vremurile dinainte de anii '90. d-na florian mi-a povestit, indeosebi, despre cariera sotului ei, un cunoscut regizor român. iar eu nu puteam sa nu-i povestesc despre orasul meu natal, vlora, despre marea ionica si specificul peisajului locului meu de bastina. printre altele, am inceput sa-i povestesc ceva care a atras curiozitatea acelei doamne, de obicei, foarte atenta...
„imi aduc aminte ca prin anii '74-'75 (aveam pe atunci 11 ani) ma duceam des la cinema.

pe vremea aceea, in albania, rulau multe filme românesti. imi aduc aminte de filmele „ultimul cartus", „cu mâinile curate", „mihai viteazul" etc. acestea erau din cele mai preferate filme in albania si cinematografele erau mereu arhipline. imi amintesc ca actorul se numea sergiu nicolaescu, un actor chipes si extrem de talentat.

nu stiu nimic acum despre acest mare artist al ecranului care a fost idolul copilariei mele; mai joaca, traieste in românia? am intrebat-o pe d-na florian la sfârsitul povestirii mele. intre timp, luan, care era lânga mine, imi spune: „fate, e ceva anormal, cum poti sa tii minte, cu lux de amanunte, atâtea lucruri din copilarie!"
doamna florian nu si-a putut ascunde surprinderea: „domnule velaj! este incredibil. domnul senator nicolaescu nu numai ca este bine sanatos, dar este si presedintele comisiei de cultura si mass-media din senatul româniei. domnia sa astazi este un mare artist si intelectual in românia."
„atunci, sa-i dam un telefon, sa-l intâlnim, am propus eu. este imposibil, zice doamna, deoarece este foarte ocupat.

el este o mare personalitate... va rog, sunati-l si spuneti-i ca dl. velaj vrea sa-l intâlneasca si ca a fost idolul copilariei mele."
doamna florian pune mâna pe telefon si-l cauta la senat pe dl. nicolaescu. precum era de asteptat, a raspuns la cealalt capat al firului secretara, care a cerut mai multe detalii. apoi s-a dus sa vorbeasca cu senatorul, care in câteva secunde a raspuns la telefon. d-na florian, vadit coplesita de emotii, dupa ce l-a intrebat de sanatate, i-a spus: d-le nicolaescu, in fata mea este dl. velaj, presedintele forumului o lume deschisa, de origine albaneza, care traieste la viena. dl. velaj imi spune ca in copilaria sa ati fost idolul lui si ca stie toate filmele in care ati jucat etc."

probabil mirat, dl. senator intrebase ceva si d-na florian spunea: da, da. asa este. el tine minte tot.". dl. senator, dupa ce a intrebat cât timp trebuia sa stau la bucuresti, a propus ca ori sa ma duc eu la parlament, ori sa vina domnia sa la muzeu. dupa ce a fost instiintat ca pe data de 24 iunie avea loc o expozitie internationala cu artisti plastici din mai multe tari, si ca eu trebuia sa stau inca doua zile la bucuresti, a promis ca va incerca sa aranjeze o intâlnire inaintea deschiderii expozitiei.
dupa doua zile ma suna la telefon d-na florian, care imi spune ca la ora 17.00 trebuia sa fiu la muzeu sa-l intâlnesc pe dl. sergiu nicolaescu. in aceea seara era si deschiderea expozitiei. i-am luat cu mine pe luan si pe miron, fiul lui luan, precum si doi artisti plastici veniti cu ocazia expozitiei, pe neamtul klaus joachim keller, si pe austriacul eren maria hafner. ne aflam in biroul d-nei florian când am aflat ca ajunsese marele artist senator. l-am vazut pe acel om pe care-l vazusem numai pe pelicula. in fata mea s-a aratat un domn in vârsta, trupes, caruntit, frumos. ne-am privit unul pe celalalt câteva secunde dupa care i-am spus:
„bine ati venit la muzeul cotroceni, draga comisare miclovan!" el s-a apropiat de mine, imbratisându-ma. era rândul meu sa povestesc:
„prin anii a70, la vlora, orasul meu natal, rulau filmele „cu mâinile curate" si „ultimul cartus". pe vremea aceea la vlora se afla un singur cinematograf si ori de câte ori venea câte un film strain sa facea mare vâlvâ. cu ocazia filmului „miklovani" (asa botezasera tinerii albanezi acest film) era imposibil sa gasesti bilete. biletele le vindea „matusa sanije", mama unui coleg de al nostru, care era si vecina mea. era o doamna cumsecade si foarte draga noua, de aceea ii spuneam „matusa". sala era mereu arhiplina. filmul rula zilnic in patru spectacole. prima data matusa sanije ne-a bagat in sala fara bilet, insa filmul era atât de frumos, incât nu ne venea sa iesim de acolo, asa ca am stabilit cu prietenii sa venim din nou. n-au trecut nici doua zile si ne aflam din nou in fata portii cinematografului. era sâmbata. nu se puteau gasi bilete. nici nu puteai sa te apropii de ghiseul de bilete din cauza aglomeratiei mari. am tot asteptat sa vina matusa sanija sa ne ia, dar ea n-a aparut. suparati, am plecat acasa, stabilind sa mergem din nou luni la orele 15.00-17.00. in sfârsit, luni, am vazut filmul linistiti.

din nou ne-a placut mult si ne-am ascuns sub scaunele salii si am ramas si la spectacolul de la 17.00 la 19.00. eram fermecati, tineam minte toate scenele si incercam sa le imitam. pe atunci eu urmam un curs de acordeon la casa pionierilor, pe care l-am schimbat cu cursul de chitara (schimbam des cursurile). cum luam chitara in mâna cu prietenii, cum cântam melodia lui miklovan: mi,mi,sol, la/mi, mi, sol, la..."
cântând melodia chiar in acel moment, la cotroceni, am observat ca dl. nicolaescu, ascultând surprins, lacrima. apoi zice: „oh, m-a miscat tare melodia asta. mi-ai adus aminte si de prietenul meu care a compus muzica filmului, dar care nu mai este in viata." m-a imbratisat.
apoi am continuat amintirile."in albania, oamenii au dedicat un cântec filmului d-voastra. si am recitat acele versuri pe care tinerimea albaneza le avea pe buze tot timpul, si acolo unde nu era locul: „tu care l-ai omorât pe miklovan, acum o sa ai de a face cu roman etc." celebrul actor a ramas de-a dreptul incremenit. n-avea de unde sa stie aceste lucruri care proveneau dintr-o tara mica, albania, tara, insa, mereu atasata de cele mai bune valori universale.

apoi, actorul sergiu nicolaescu ne-a povestit multe amanunte despre filmele realizate, despre prieteni si fanii pe care ii avea prin lume, despre oamenii cunoscuti in toata lumea. la sfârsit, mi se adresa: „draga velaj, m-ai bucurat nespus de mult pentru tot ce mi-ai povestit, de aceea eu iti daruiesc cele 6 casete ale filmelor mele, dar si aceasta poza a lui miclovan cu autograful meu pentru tine...". toti cei prezenti, d-na florian, luan si miron au ramas induiosati de gestul sau nobil. i-am daruit din partea mea catalogul expozitiei. am facut unele poze impreuna, insa telefonul mobil al lui „miklovan" suna tot timpul. l-am insotit pâna la poarta muzeului, spunându-i ca de câte ori voi veni la bucuresti o sa-l caut. dupa ce mi-a dat si cartea de vizita, m-a invitat sa vizitez palatul parlamentului...
asa m-am despartit de noul si „vechiul" meu prieten, marele actor si regizor sergiu nicolaescu.

se apropia ora deschiderii expozitiei internationale „good morning, balkan". invitatii umpleau sala.
doamna florian a tinut cuvântul de deschidere, salutându-i pe toti invitatii si pe domnii ambasadori care erau prezenti, printre care si ambasadorul albaniei la bucuresti, dl. leonidha mërtiri. apoi, criticul de arta marian constantin, de origine din korcea, a facut o prezentare a lucrarilor expozitiei si a autorilor acestora.
in sfârsit, trebuia sa le multumesc si eu invitatilor din sala, precum si artistilor care au sustinut initiativa pentru organizarea expozitiei „good morning, balkan"
era o zi calduroasa de iunie in bucuresti. doamna florian a hotarât ca cocktail-ul sa-l ofere in curtea muzeului, o adevarata splendoare. cu aceasta ocazie am avut prilejul sa cunosc intelectuali români, artisti plastici, actori de teatru. printre ei l-am cunoscut si pe actorul nicu constantin, care, desi nu vorbea albaneza, spunea „eu sunt albanez".
indepartându-ne de bucuresti, mi-au trecut prin minte, ca intr-un film alb- negru, momente din istoria poporului meu si strânsele legaturi multiseculare cu poporul român si românia, tara in care a luat nastere miscarea renasterii nationale albaneze si unde a existat si inca mai exista o comunitate numeroasa de albanezi. taxiul se apropia cu viteza de aeroportul otopeni si brusc mi-am adus aminte de ceea ce imi spusese idolul copilariei mele, comisarul miclovan: „de câte ori vei veni in bucuresti, nu ezita sa-mi dai un telefon...".